Bugtong

Bugtong

Ang bugtong, pahulaan, o patuuran ay isang pangungusap o tanong na may doble o nakatagong kahulugan na nilulutas bilang isang palaisipan (tinatawag ding palaisipan ang bugtong). Ang mga bugtong sa Panitikan ng mga pilipino ay pahulaan ng isang sagot sa pamamagitan ng paghahambing ng bagay o ideya sa isang pangungusap o parirala. Nakatago ang kahulugan ng pinahuhulaang bugtong ngunit ito ay masasagot sa pamamagitan ng mga bagay na nakalaad mismo sa bugtong. Isa itong palaisipan na susubukan ang iyong galing sa pagdiskubre ng pag kaka ugnay ugnay ng mga salita na nilalamang ng isang bugtong

Ang bugtong ay tulad lamang ng pungos na pangungusap, na madalas ay walang paksa o simuno. Mukhang hindi totoo ang pinapaksa, subalit lagi namang nakaugat ang sagot sa totoo at pamilyar na bagay na makikita sa kapaligiran. Nawawala ang ganda at bisa ng bugtong kapag marami itong posibleng sagot. Ang bugtong ay mayroon lamang iisang tamang sagot.

Ang bugtong ay mayroon din sukat at tugma, at karaniwang binubuo ng 2 hanggang 4 na taludtod.

1. Ang unang (dalawang) linya ay nagsisimula sa ilang pamilyar na bagay sa kapaligiran
2. Ang huling (dalawang) linya naman ay nagbibigay ng katangi-tanging katangian sa bagay na binanggit sa naunang linya.

May dalawang uri ang bugtong

1. Mga talinghaga (o enigma, bagaman tinatawag ding enigma ang bugtong), mga suliraning ipinapahayag sa isang metapora o ma-alegoryang wika na nangangailangan ng katalinuhan at maingat na pagninilay-nilay para sa kalutasan
2. Mga palaisipan (o konumdrum), mga tanong na umaaasa sa dulot ng patudyong gamit sa tanong o sa sagot.

Sa panitikang Pilipino, nilalarawan nito ang pag-uugali, kaisipan, pang-araw-araw na buhay at katutubong paligid ng mga Pilipino. Bilang isang maikling tula, madalas itong naging paisipan sa tuwing naglalaro ang mga bata. Isang karunungang-bayan sa naglalayong palaguhin ang kakayahang pangkaisipan ng mga Pilipino. Gumagamit ito ng mga linyang may tugma. Ito ay matatawag na tunay na tula.

Apat na katangian ng tunay na bugtong

1. Tugma
2. Sukat
3. Kariktan
4. Talinghaga. (Pinakamahalagang katangian)

Ang kasaysayan ng bugtong

Ito ay nagsimula pa bago dumating ang mga kastila kung ang pag-uusapan ay ang kasaysayan ng Pilipinas. Ito ay ginamit upang libangin ang mga tao sa mga oras na wala silang ginagawa. Dahil dito nakassanayan na itong gawin ng mga taong pagkakatipon sa patay o sa gabi. Hanggang sa kasalukuyan mayroon pa ring mga tao na nagsasagawa nito. Iyon nga lamang hindi na kasindami ng mga tao noon.

Halimbawa ng mga bugtong na may pangngalang pantangi

1. Ang pangngalang pantangi ay tanging ngalan ng tao,hayop,bagay,lugar.
2. Ang pangngalang pambalana ay karaniwang ngalan ng tao,bagay,hayop,lugar at pangyayari. Ito ay isinusulat sa maliit na titik.

Paano nagsimula ang bugtong

Sa totoo lamang, nagsimula ang Bugtong sa panahon ating mga ninuno noong sila ay bumuo ng mga karunungang bayan. Nagbigay sila ng mga nakakalitong tanong na parang patula, at hindi nila direktang ibinibigay ang pinahuhulaan

Mga halimbawa ng bugtong

Mga halimbawa ng bugtong sa panahon ng katutubong panitikan

1. Bugtong : Kaisa-isang plato, kita sa buong Mundo.
Sagot: Buwan
2. Nagtago si Pedro, labas ang ulo.
Sagot : Pako
3. Ate mo, ate ko, ate ng lahat ng tao
Sagot: Atis
4. Hindi prinsesa, hindi reyna. Bakit may korona
Sagot: Bayabas
5. Nanganak ang birhen, itinapon ang lampin.
Sagot: Saging
6. Isang prinsesa, nakaupo sa tasa.
Sagot: Kasoy
7. May langit, may lupa, May tubig, walang isda.
Sagot: Niyog
8. Ang alaga kong hugis bilog, barya-barya ang laman-loob.
Sagot: Alkansiya
9. Ako ay may kaibigan, kasama ko kahit saan.
Sagot: Anino
10. Palda ni Santa Maria. Ang kulay ay iba-iba.
Sagot: Bahaghari
11. Sa araw ay bungbong, sa gabi ay dahon.
Sagot: Banig
12. Sa liwanag ay hindi mo makita. Sa dilim ay maliwanag sila.
Sagot: Bituin
13. Hindi hari, hindi pari ang damit ay sari-sari
Sagot: Sampayan
14. Nagbibigay na'y sinasakal pa
Sagot: Bote
15. May binti, walang hita, May tuktok, walang mukha.
Sagot: Kabute
16. Bata pa si Nene, Marunong nang manahi
Sagot: Gagamba
17. Nagtago si pedro nakalabas ang ulo
Sagot: Pako
18. Kung kailan pinatay,saka pa humaba ang buhay
Sagot: Kandila
19. Magandang prinsesa,nakaupo sa tasa
Sagot: Kasoy
20. Hindi akin hindi iyo ari ng lahat ng tao
Sagot: Mundo
21. May puno walang bunga,may dahon walang sanga
Sagot: Sandok
22. Kay lapit sa mata hindi mo pa rin Makita
Sagot: Tenga
23. Baboy ka sa pulo ang balahibo'y pako
Sagot: Langka
24. Dalawang bolang sinulid abot hanggang langit
Sagot: mata
25. Buto't balat lumilipad
Sagot: Saranggola
26. Lumalakad walang paa lumuluha walang mata
Sagot: Bolpen o pluma
27. Dalawang magkaibigan Habulan ng habulan
Sagot: Paa
28. Hindi tao, hindi ibon Bumabalik ‘pag itapon.
Sagot: Yoyo
29. Mataas kung nakaupo Mababa kung nakatayo.
Sagot: Aso
30. Bahay ni Tinyente Nag-iisa ang poste.
Sagot: Payong
31. Hayan na, Hayan na ‘Di mo pa makita.
Sagot: Hangin
32. Iisa ang pasukan Tatlo ang labasan.
Sagot: Damit
33. Eto na si Kaka, bubukabukaka.
Sagot: Gunting
34. Isang magandang dalaga ‘Di mabilang ang mata.
Sagot: Mais
35. May langit May lupa May tubig Walang isda.
Sagot: Buko
36. Bahay ni Mang Pedro, punong-puno ng bato.
Sagot: Papaya
37. Hinila ko ang baging, sumigaw ang matsing.
Sagot: Kampana
38. Sa isang kalabit, may buhay na kapalit
Sagot: Baril
39. Isang balong malalim, Punong-puno ng patalim.
Sagot: Bibig
40. Nakatalikod na ang prinsesa, mukha niya’y nakaharap pa
Sagot: Balimbing
41. Kung tawagin nila’y santo, hindi naman milagroso.
Sagot: Santol
42. Nang maliit ay gulok Nang lumaki na’y sandok.
Sagot: Niyog
43. Nang umalis ay lumilipad Nang dumating ay umuusad.
Sagot: Ulan
44. Bahay ni Mang Pedro, punung-puno ng bato.
Sagot: Papaya
45. Nanganak ang birhen, itinapon ang lampin.
Sagot: Saging
46. Kumpul-kumpol na uling, hayon at bibitin-bitin.
Sagot: Duhat
47. Tiningnan nang tiningnan Bago ito nginitian.
Sagot: Mais
48. Butong binalot ng bakal, bakal na binalot ng kristal.
Sagot: Lansones
49. Ang manok kong pula Umakyat sa puno ng sampaka Ng umuwi ay gabi na.
Sagot: Araw
50. Isang suman, Magdamag kong tanuran.
Sagot: Unan