Monday, August 30, 2010

Kahulugan at Katangian ng Wika

Kahulugan ng Wika

Ang wika ay bahagi ng ating kultura. Ang wika bilang kultura ay koliktibong kaban ng karanasan ng tao sa tiyak na lugar at panahon ng kaniyang kasaysayan. Sa isang wika makikilala ng bayan ang kanyang kultura at matututuhan niya itong angkinin at ipagmalaki.

Ang wika ay mabisang kasangkapan ng tao sa pakikipag-unawaan sa kanyang kapwa Ito ay biyayang galing sa Diyos upang ipaabot ng tao ang kanyang iniisip, nadarama, nakikita at nararanasan sa kanyang kapaligirang ginagalawan. Samakatuwid, ito ay isang daan sa pakikipagsapalaran at pagsulong ng bansa sa iba’t ibang aspeto ng buhay.

Ang wika ay isang sistematikong balangkas ng mga sinasalitang tunog na pinipili at isinasaayos sa paraang arbitraryo upang magamit ng mga taong may iisang kultura. (Henry Gleason)

Itinuturing ang wika bilang saplot ng kaisipan; gayunman, mas angkop marahil sabihing ang wika ay ang saplot-kalamnan, ang mismong katawan ng kasipan. (Thomas Caryle)

Ang wika ay isang kalipunan ng mga salita at ang pamamaraan ng pagsasama-sama ng mga ito para magkaunawaan o makipagkomyunikeyt ang isang grupo ng mga tao. (Pamela Constantino at Galileo Zafra)


Kahalagahan ng Wika

Mahalaga ang wika sapagkat:

1. ito ang midyum sa pakikipagtalastasan o komunikasyon;
2. ginagamit ito upang malinaw at efektivong maipahayag ang damdamin at kaisipan ng tao;
3. sumasalamin ito sa kultura at panahong kanyang kinabibilangan;
4. at isa itong mabuting kasangkapan sa pagpapalaganap ng kaalaman.

May iba’t ibang katangian ang wika

1. Ang wika ay likas at katutubo, kasabay ito ng tao sa pagsilang sa mundo
2. May kayarian at nakabubuo ng marming salitang may mga kahulugan ang isang wika
3. May pagbabago ang wika, di napipigilan para umunlad
4. May sariling kakanyahang di-inaasahan, ang wika ay nalilikha ng tao upang ilahad ang
    nais ipakahulugan sa kanyang mga kaisipan (nanghihiram sa ibang wika upang
    makaagapay sa mga pagbabagong nagaganap sa kapaligiran)
5. May kahulugan ang salita na batay sa taglay na ponolohiya, palatunugan at diin
6. Nauuri ang wika sa kaanyuan, kaantasan, ponolohiya at kalikasan.

Iba pang mga katangian ng wika:

1. Ang wika ay isang masistemang balangkas dahil ito ay binubuo ng mga makabuluhang tunog (fonema) na kapag pinagsama-sama sa makabuluhang sikwens ay makalilikha ng mga salita (morfema) na bumabagay sa iba pang mga salita (semantiks) upang makabuo ng mga pangungusap. Ang pangungusap ay may istraktyur (sintaks) na nagiging basehan sa pagpapakahulugan sa paggamit ng wika.

     a. Ponolohiya o fonoloji – pag-aaral ng fonema o ponema; ang fonema ay tawag sa
         makabuluhang yunit ng binibigkas na tunog sa isang wika. Halimbawa ay ang mga
         fonemang /l/, /u/, /m/, /i/, /p/, /a/ at /t/ na kung pagsama-samahin sa makabuluhang
         ayos ay mabubuo ang salitang [lumipat].

     b. Morpolohiya o morfoloji – pag-aaral ng morfema; ang morfema ay tawag sa
         pinamakamaliit na makabuluhang yunit ng salita sa isang wika. Sa Filipino ang tatlong
         uri ng morfema ay ang salitang-ugat, panlapi at fonema.

               Salitang-ugat = tao, laba, saya, bulaklak, singsing, doktor, dentista
               Panlapi = mag-, -in-, -um-, -an/-han
               Fonema = a
                               *tauhan, maglaba, doktora

     c. Sintaksis – pag-aaral ng sintaks; sintaks ay ang tawag sa formasyon ng mga
         pangungusap sa isang wika. Sa Filipino, maaaring mauna ang paksa sa panaguri at
         posible namang pagbaligtaran ito. Samantalang sa Ingles laging nauuna ang paksa.

               Hal. Mataas ang puno.
                      Ang puno ay mataas.
                      The tree is tall. (hindi maaaring ‘Tall is the tree.’ o ‘Tall the tree.’)

     d. Semantiks – pag-aaral ng relasyon ng salita sa bawat isa sa iisang pangungusap;
         ang  mga salita sa pagbuo ng pangungusap ay bumabagay sa iba pang salita sa
         pangungusap upang maging malinaw ang nais ipahayag.

               Hal. Inakyat niya ang puno.
                      Umakyat siya sa puno.

               Makikita na nang ginamit ang pandiwang [inakyat] ang panghalip ng aktor sa
               pangungusap ay [niya] at ang pantukoy sa paksa ay [ang]. Samantalang sa
               ikalawang pangungusap ang pandiwa ay napalitan ng [umakyat] kaya nakaapekto
               ito sa panghalip ng aktor na dati’y [niya] ngayo’y [siya] na. Imbis na pantukoy na
               [ang] ay napalitan na ng pang-ukol na [sa]. Nagkaiba na ang kahulugan ng
               dalawang pangungusap.

2. Ang wika ay binubuo ng mga tunog. Upang magamit nang mabuti ang wika, kailangang maipagsama-sama ang mga binibigkas na tunog upang makalikha ng mga salita. (Tingnan ang ponolohiya)

3. Ang wika ay arbitraryo. Lahat ng wika ay napagkakasunduan ng mga gumagamit nito. Alam ng mga Ilokano na kapag sinabing [balay], bahay ang tinutukoy nito. Sa Chavacano naman ay [casa] kapag nais tukuyin ang bahay at [bay] naman sa Tausug samantalang [house] sa Ingles. Kung sakaling hindi naintindihan ng isang tao ang isang salita o pangungusap ng isang wika, nangangahulugan na hindi siya bahagi ng kasunduang pangkaunawaan. Ngunit kung pag-aaralan at matututunan niya ang wika, nangangahulugang sumasang-ayon siya sa kasunduan ukol sa naturang wika.

4. Ang wika ay may kakanyahan. Lahat ng wika ay may sariling set ng palatunugan, leksikon at istrukturang panggramatika. May katangian ang isang wika na komon sa ibang wika samantalang may katangian namang natatangi sa bawat wika.

     Halimbawa:
     Wikang Swahili – atanipena (magugustuhan niya ako)
     Wikang Filipino – Opo, po
     Wikang Subanon – gmangga (mangga)
     Wikang Ingles – girl/girls (batang babae/mga batang babae)
     Wikang Tausug – tibua (hampasin mo), pugaa (pigain mo)
     Wikang French – Francois (pangngalan /fransh-wa/)

     Mapapansin sa wikang Swahili (isang wika sa Kanlurang Afrika) isang salita lamang
     ngunit katumbas na ng isang buong pangungusap na yunik sa wikang ito. Sa Filipino
     lamang matatagpuan ang mga salitang opo at po bilang paggalang. Sa Subanon naman,
     mayroong di pangkaraniwang ayos ng mga fonema gaya ng di-kompatibol na dalawang
     magkasunod na katinig sa iisang pantig na wala sa karamihang wika. Sa Ingles naman,
     isang fonema lamang ang idinagdag ngunit nagdudulot ng makabuluhang pagbabago.
     Sa Tausug naman ang pagkabit ng fonemang /a/ ay nagdudulot na ng paggawa sa kilos
     na saad ng salitang-ugat. Sa French naman, mayroon silang natatanging sistema sa
     pagbigkas ng mga tunog pangwika.

5. Ang wika ay buhay o dinamiko. Patuloy na nagbabago at yumayaman ang wika. Nagbabagu-bago ang kahulugan ng isang salita na dumaragdag naman sa leksikon ng wika.

     Halimbawa: BOMBA
                       Kahulugan:
                       a. Pampasabog
                       b. Igipan ng tubig mula sa lupa
                       c. Kagamitan sa palalagay ng hangin
                       d. Bansag sa malalaswa at mapanghalay na larawan at pelikula
                       e. Sikreto o baho ng mga kilalang tao

6. Lahat ng wika ay nanghihiram. Humihiram ang wika ng fonema at morfema mula sa ibang wika kaya’t ito’y patuloy na umuunlad. Gaya sa Chavacano, binibigkas na ang ‘ka’ na hiniram sa Visaya bilang kapalit ng ‘tu’ at ‘bo’. Ang Filipino ay madalas manghiram gaya ng paghiram sa mga salitang [jip, jus at edukasyon] na mula sa Ingles na [juice], [jip] at Kastilang [educa─çion].

7. Ang wika at kultura ay magkabuhol at hindi maaaring paghiwalayin. Maraming salita na hindi maisalin sapagkat wala silang katumbas sa ibang wika. Dahil sa ganitong pagkakataon, napipilitang humiram ng salita mula sa isang wika sapagkat hindi komon ang salita sa kultura ng wikang patutunguhan. Halimbawa, walang katumbas ang /malong/ sa Tagalog sapagkat hindi bahagi ng kultura ng mga Tagalog ang salitang ito. Ang /lamaw/ naman ng Cebuano ay hindi rin matutumbasan sapagkat iba ang paraan ng paghahanda ng buko ng mga Cebuano sa iba pang komunidad sa bansa.

8. Ang wika ay bahagi ng karamihang anyo/uri ng komunikasyon. Sa komunikasyon ng mga pipi, hindi wika ang kanilang ginagamit kundi mga kilos. Hindi wika ang kanilang midyum sapagkat hindi nito taglay ang katangian ng isang ganap na wika.

9. Nasusulat ang wika. Bawat tunog ay sinasagisag ng mga titik o letra ng alfabeto. Ang tunog na “bi” ay sinasagisag ng titik na ‘b’. Ang simbolong ‘m’ ay sumasagisag sa tunog na “em”.

10. May level o antas ang wika.

111 comments:

  1. cnu po author nitong gabay ng mag-aaaral?

    ReplyDelete
  2. view the profile andon po ang author

    ReplyDelete
  3. Very Informative, Thanks =))

    ReplyDelete
  4. slamat sa information.. tulong tlga i2 . wla kse akong book e. :)

    ReplyDelete
  5. Uyyyyyyyy thank so much!!! Very helpful! I love you na!! May God bless you, continue helping other people with their assignments. Hahahaha! Thank you!

    ReplyDelete
  6. ano pong book yung source nyo?

    ReplyDelete
  7. thanks! great help.. :D
    i can add it on my report.. ^_^

    ReplyDelete
  8. Thanksssss a lot sa help. :)

    ReplyDelete
  9. hahai salamat talaga.....nakita kuna ang report cuh......tnx..GOD..

    ReplyDelete
  10. i love you author :)

    ReplyDelete
  11. Maraming salamat sa impormasyon. Kahanga-hanga ang mga taong tulad mo. Sana ipagpapatuloy mo pa ang pag-aaral ng wika para sa ikauunlad ng ating Wikang Pambansa. Kasama mo kami sa pagtataguyod ng Wikang Filipino. Mabuhay ka..!!!!!!

    ReplyDelete
    Replies
    1. SALAMAT PO MAKATUTULONG ITO PARA SA GAGAWIN KONG REPORT

      Delete
  12. salamat din sa pagbisita sa aking website

    ReplyDelete
  13. tnx sa information,,,god bless you...

    ReplyDelete
  14. THANK YOU SO MUCH ..............

    ReplyDelete
  15. Ano po full name ng author? For citation purposes po. Thank you

    ReplyDelete
  16. tank u so much. a great help 2 me..

    ReplyDelete
  17. this is awesome! A very huge thanks for helping me out with filipino... :)

    ReplyDelete
  18. Salamat dito! haha very Helpful TY TY ;)

    ReplyDelete
  19. eow powzz ajejeje.. maLak1ng 2long poh ito sakin... TY

    ReplyDelete
  20. TY sa gumwa nto :)0

    ReplyDelete
  21. thanks a lot!! may God bless you all!!

    ReplyDelete
  22. hay salamat nakita ko na rin ! =D salamat po !

    ReplyDelete
  23. Sino ang Author o nito? Pde paki post please?

    ReplyDelete
  24. Andito Lang pala yung hinahanap ko, thanks sa information,talagang gabay ito sa mga mag-aaral.

    ReplyDelete
  25. thankyoooou! hope this is true ..

    ReplyDelete
  26. maraming salamat sa pagbibigay ng kaalaman sa mga hungkag namjng kaisipan!

    ReplyDelete
  27. stellar! great!!! i hope an i pray that all things may go well with you... :)

    ReplyDelete
  28. sir bokals,ang galing po nito. kompleto unlike other results na makikita. (posting this comment for a simple appreciation of your great work) :)

    ReplyDelete
  29. Maraming salamat. Malaki ang maitutulong ng blog na ito sa aming pag-aaral :D

    ReplyDelete
  30. first and foremost in be half of the persons that was been read this./ im very much thankful because through this i learned more actually so its been my pleasure IN FACT

    ReplyDelete
  31. salamat pla s mga information na binibigay ninyo and ndi tlga keo nagsasawa na itoy ibigay sa mga mag-aaral thank u so much .....btw cno pla ang autjor nito.

    ReplyDelete
  32. Sino po ba yung Author nito? Ask ko lang po sana. Nakatulong po siya sakin :) Salamat.

    ReplyDelete
  33. ..tnx.. a lot :)

    ReplyDelete
  34. tnx a lot 4 the help

    ReplyDelete
  35. cnu po author? di ko makita ung profile???

    ReplyDelete
  36. Ako po ang author ng blog. Sadya po na hindi ko nilagay ang detalye sa profiule dahil hindi po ako ang importante sa blog na ito. Ang mahalaga ay maibahagi ko ang aking nakayanan upang maging maging gabay sa inyong pag-aaral- Admin(Bokals)

    ReplyDelete
    Replies
    1. eto po yung eksaktong laman ng libro ko nung college po ako subalit hindi ko po maalala ang mga author nun.. I think ang tinatanong po nilang author eh yung mismong tao na nagsulat nito at hindi po yung nagsalin nito sa internet sir.

      Delete
  37. thankyou for this! it really helped me a lot :)

    ReplyDelete
  38. Ano ang mga reperensiyang ginamit mo para sa artikulo na to? Kailangan ko kasi ng artikulo na may reperensiya. Salamat.

    ReplyDelete
  39. wow!thank u....ang galing mo author..andito lahat hinahanap ko!

    ReplyDelete
  40. thanks sa author.
    very informative
    very helpful
    keep up the good work :))

    ReplyDelete
  41. It's great :) gotta' share it with others :)

    ReplyDelete
  42. laking tulong ng site nyo

    ReplyDelete
  43. naway madagdagan pa ang ganitong mga site na makatutulong sa mga mag aaral ... salamat sa inyong kontribusyon:)))

    ReplyDelete
  44. Thank you for the information. :D

    ReplyDelete
  45. kelan po ito nilabas o karampatang ari?

    ReplyDelete
  46. Gad! Buti nalang nahagilap ng mata ko itong website nato hehe:). Salamat sayo author :* Ng dahil sa gawa mo nakumpleto na ang proyekto ko tungkol sa WIKA . Helpful talaga tong ginawa mong website author :D . Sana mapalawak pa ang mga nalalaman mo ;)
    -- gelie lopez :)

    ReplyDelete
  47. Hi author ? Matanong ko lang po :). Ano po ba ang ibig sabihin ng "Ang wika ay naglalantad ng saloobin" Paki sagot naman po ;). Salamat :*
    -- gelie lopez :)

    ReplyDelete
  48. cnu yung author pa post nmn 1 tnx :D

    ReplyDelete
  49. thank you po:-) very informative. okay na assignment ko:-)

    ReplyDelete
  50. THANK YOU PO~!!!!!!!!!!!!<3 <3 <3 <3 <3 <3

    ReplyDelete
  51. Thank you po :)

    ReplyDelete
  52. This comment has been removed by the author.

    ReplyDelete
  53. parang may kulang.

    ReplyDelete
  54. Well done! Thanks for this information that help me to answer my assignment today =))))

    ReplyDelete
  55. salamat!!!nakatulong siya ng malaki

    ReplyDelete
  56. thanks a lot :) <3

    ReplyDelete
  57. THANK YOU PO! Saktong sakto!

    ReplyDelete
  58. salamat sa author nito.. tamang tama sa report ko! godbless

    ReplyDelete
  59. maraming salamat :3 may assignment nako XD

    ReplyDelete
  60. thank you so much for this website..:) grabe nakahinga ng maluwang dahil dito.:)

    ReplyDelete
  61. thank you for posting this kind of interesting word.
    So that may reporting makes easier...<3 :)

    ReplyDelete
  62. tnx a lot ^_^ !!!

    ReplyDelete
  63. Good day sir!!gusto ko po sanang itanong yung tungkol po sa dayalektong cebuano, Di po ba ito yung tawag sa dayalekto na ginagamit ng mga taong nakatira sa cebu??bakit maraming lugar po ang gumagamit nito??tulad na lang po sa ilang bahagi ng luzon at mindanao?Sana po ay inyong matugunan ang aking katanungan. Maraming Salamat po!

    ReplyDelete
  64. mr/ma'am pwedi ko po bang malaman yung name mo ? pinapasama po kasi ng tc namin yung full name ng author asap po. thanks:)

    ReplyDelete
  65. ano po middle initial nyo dapat daw po kasi complete full name. thanks po talaga .

    ReplyDelete
  66. thank you very much :) :)

    ReplyDelete
  67. asteeeg :)
    thanks po . very helpful ^_^

    ReplyDelete
  68. salamat po dito.. ang laki po nitong tulong sa mga mag-aaral

    ReplyDelete
  69. thank you po ulit .. madami po kyong natutulungan na estudyante :) keep it up po ;) more power :)

    ReplyDelete
  70. Ang galing galing naman po! Maraming salamat po at hindi na ako nahihirapang aralin at intidihin ang filipino. Mabuhay! from cebu :)

    ReplyDelete
  71. maraming salamat kaibigan..

    ReplyDelete
  72. salamat!!
    dahil marami itong naitulong...

    ReplyDelete
  73. Sir aside from this , meron po bang Iba't ibang genres ng wika ? Kasi pinapa search ako niyan report ko po . Sana po matulungan nyo ako , please ;)

    ReplyDelete
  74. nice one meaning and very thick-full of information that you may used for purpose.

    ReplyDelete
  75. Magbigay ng mga kahulugan ng wika sa isang salita lamang (1-10) Hal. Mahiwaga

    ReplyDelete
  76. ang galing ng may gawa nito.. natulungan mo ko sa aking takdang aralin.. maramimg salamat :)

    ReplyDelete
  77. This is all worth it. Useful talaga at may sense. I was wondering kung anong book ito?

    ReplyDelete
  78. thanks for the info

    ReplyDelete
  79. sana magkaroon pa kayo ng maraming website para makatulong pa kayo sa mga mag-aaral na naghahanap ng kasagutan sa kanilang mga tanong.

    ReplyDelete
  80. Sir katangian ba ito ng wika bilang pangsistemang balangkas?

    ReplyDelete
  81. thank u po tlaga!! malaking tulong po to para sa ma assignment ko... god bless po sa inyo!! :)

    ReplyDelete
  82. Thank you sire for the very helpful documents.
    wish you the best. :D

    ReplyDelete
  83. Maraming salamat dito , nakatulong ito saakin sa pagsagot sa subject kong akademikong filipino :))

    ReplyDelete

  84. Kahalagahan ng Wika
    number 2

    2. ginagamit ito upang malinaw at efektivong maipahayag ang damdamin at kaisipan ng tao;

    efektivong?

    pero napa maraming salamat guys ^_^

    ReplyDelete
  85. hayst ano po pangalan ng author? wala pong lumalabas na pangalan sa "view my Profile" eh, Bokals lang tapos gender ganun, need ko po kasi yung name ng author, baka pwede naman pong malaman?

    ReplyDelete
  86. hayst ano po pangalan ng author? wala pong lumalabas na pangalan sa "view my Profile" eh, Bokals lang tapos gender ganun, need ko po kasi yung name ng author, baka pwede naman pong malaman?

    ReplyDelete
  87. Maraming salamat Sir Bokals. Malaking tulong na ito sa akin para sa aking pagsusuri sa Filipino ( kahulugan at katangian ng wika ). eal

    ReplyDelete
  88. Salamat po dito very informative ! keep it up

    ReplyDelete
  89. Salamat po sama nga details nagawa ko po ng maayos ang aking projects....

    ReplyDelete
  90. Wala pong pangalan ang Author. PLease po gagamitin ko po ito as reference. Full name po.

    ReplyDelete
  91. the work is good and informative as well but too broad

    ReplyDelete
  92. happy ako ako para dto

    ReplyDelete
  93. Thanks sa info... Very helpful...

    ReplyDelete
  94. Ang wika ay isang sistematikong balangkas ng mga sinasalitang tunog na pinipili at isinasaayos sa paraang arbitraryo upang magamit ng mga taong may iisang kultura.


    Pwede paki explain po? :)

    ReplyDelete